Zawał serca

Jedną z najczęstszych przyczyn zgony na całym świecie jest zawał serca. Choć o chorobie wiadomo wiele, to nadal jest ona ignorowana oraz bagatelizowana. Tymczasem szacuje się, że większość osób po 50. roku życia, zwłaszcza mężczyzn, narażonych jest na tę chorobę.

Czym jest zawał i komu grozi?

Zawał mięśnia sercowego to stan, w którym dochodzi do szybko postępującej martwicy serca w wyniku zamknięcia jednej z tętnic przez zator. Zator tego rodzaju tworzy się zazwyczaj z płytki miażdżycowej, dlatego też ryzyko zawału znacznie zwiększa się u osób, które nie tylko cierpią na miażdżycę, ale również mają wysoki cholesterol, źle się odżywiają, mają mało ruchu i aktywności fizycznej czy są otyłe. Ryzyko zawału rośnie wraz z wiekiem, zwłaszcza u mężczyzn; także u osób starszych układ krążenia jest osłabiony, co może wpływać na ryzyko pojawienia się zawału.

Kolejnym czynnikiem zwiększającym ryzyko jest wystąpienie zawału serca w najbliższej rodzinie, lub mutacji genu LRP8 u jednego z naszych rodziców. W takich przypadkach warto przeprowadzić badania genetyczne w kierunku zawału serca. Oczywiście nawet wynik pozytywny badania nie „gwarantuje” że i my będziemy mieli zawał, pozwala jedynie dowiedzieć się czy w naszym przypadku takie ryzyko występuje i odpowiednio wcześniej zareagować.Profilaktyka w takim przypadku może sprawdzać się do zmiany trybu życia, rezygnacji ze złych nawyków (np spożywanie tłustych posiłków, mało ruchy czy palenie tytoniu) i wprowadzenia diety czy codziennej dawki ruchu.

Ryzyko zawału serca

Zawał serca – objawy i leczenie

Zazwyczaj pierwszym objawem zawału serca jest silny ból pojawiający się w okolicy mostka. Ból ten określany jest często jako rozdzierający, ale może również promieniować, zwłaszcza na ramię, żuchwę czy stawy po lewej stronie ciała. Przy masywnym zawale, jak również u osób starszych mogą pojawiać się duszności, które zupełnie utrudniają oddychanie. Dodatkowo, gdy występuje zawał, objawy nie zawsze są łatwe do określenia – istnieje cała grupa objawów niejednoznacznym. Mogą to być wymioty, biegunka, nagłe omdlenie czy osłabienie. Zdarza się, że jedynym objawem niewielkiego zawału jest np. zgaga.

Przy zawale serca istotne jest, aby odpowiednio szybko znaleźć pomoc lekarską. Przy wystąpieniu objawów, podczas oczekiwania na karetkę można podać choremu aspirynę, która rozrzedza krew i opóźnia występowanie martwicy i ryzyko powikłań. W szpitalu wykonuje się podstawowe badania, w tym echo i EKG serca. Zależnie od stanu chorego wdrażane jest leczenie, które może polegać tylko na podawaniu odpowiednich leków (w tym przeciwzapalnych, rozrzedzających krew, przeciwzakrzepowych) albo na wykonaniu interwencji chirurgicznej, choćby pod postacią angioplastyki.

Istotne jest, aby chory pozostawał pod stałą opieką lekarza. W profilaktyce przeciwzawałowej u osób, które przeszły już jeden atak serca, stosuje się zharmonizowane działania: zmianę diety na lżejszą, utratę nadwagi, porzucenie dotychczasowych nałogów (zwłaszcza palenia papierosów), a także stopniowe zwiększanie aktywności fizycznej. Zależnie od stanu chorego, podaje się także odpowiednie leki do przyjmowania w domu. Stan pacjenta monitoruje się przez następne miesiące i lata – konkretna długość tego okresu zależy od stanu chorego.

Czym jest stan przedzawałowy

Stan przedzawałowy jest wyraźnym ostrzeżeniem organizmu przed zawałem. Po stanie tym w większości przypadków dochodzi do zawału serca, zwykle w ciągu 4 do 6 godzin. Określenie stanu przedzawałowego w szpitalu możliwe jest po obserwacji pacjenta podłączonego do EKG, po wykonaniu echa serca oraz wzroście liczby troponin w badaniu krwi.

Zazwyczaj stan przedzawałowy różnie objawia się u mężczyzn i kobiet. U mężczyzn występuje nagły ból w okolicy mostka, który odczuwany jest jako ucisk. Dodatkowo pojawia się osłabienie, omdlenia, nagłe, złe samopoczucie czy nawet nudności. Kobiety odczuwają stan przedzawałowy raczej jako ból w okolicy brzucha albo o lokalizacji trudnej do określenia, połączony z nagłym osłabieniem i utraceniem czucia np. w ręce.

Każdorazowo stan przedzawałowy wymaga kontaktu z lekarzem.

Ryzyko zawału

Zawał serca to jedna z najpoważniejszych chorób serca, które dotykają zwłaszcza mężczyzn po 50. roku życia. Istnieją pewne warunki, które zwiększają ryzyko zawału. Są to:

  • występowanie zawału serca w rodzinie
  • odkryta u pacjenta choroba niedokrwienna serca bądź miażdżyca
  • wysoki poziom cholesterolu

Zazwyczaj te czynniki sprawiają, że chory jest świadomy, iż ryzyko zawału serca jest u niego większe, a jednocześnie nie dają możliwości bezpośredniego wpływu na nie. Inaczej jest z dodatkowymi czynnikami ryzyka, np.:

  • nieprawidłową, tłustą dietą
  • paleniem papierosów
  • nadużywaniem alkoholu
  • ciągłym stresem
  • mało aktywnym trybem życia

W przypadku tych czynników możliwe jest ich odmienienie, dlatego też daje to łatwo zauważalny wpływ na zmniejszenie ryzyka zawału serca. Chcąc chronić się przed zawałem warto opanować techniki obniżania napięcia i relaksacyjne. Istotne jest spożywanie małej ilości tłustych, smażonych potraw i zastąpienie ich potrawami gotowanymi na parze, warzywami oraz owocami. Zamiast picia kawy i alkoholu warto spróbować dużych ilości wody i herbat owocowych oraz naparów ziołowych. Niezbędna jest też aktywność fizyczna – nie musi być bardzo duża, ale wystarczy, że jest regularna.