Ciśnienie krwi

Odpowiednie, unormowane ciśnienie krwi często jest podstawą zdrowego organizmu. Pozwala ono na krążenie krwi w całym organizmie i dotlenianie tkanek oraz organów, a także usuwanie zbędnych substancji, np. dwutlenku węgla. Jednocześnie zaburzone ciśnienie krwi często jest jednym z najpoważniejszych problemów, który prowadzi do rozwoju rozmaitych chorób.

Czym jest krew?

Krew jest jednym z podstawowych płynów ustrojowych obecnych w organizmie człowieka. Jej droga przez cały organizm odbywa się za pośrednictwem układu krążenia. Najważniejszą, pełnioną przez krew funkcją jest ta transportowa; krew z uwagi na swoją wędrówkę po całym organizmie transportuje przede wszystkim tlen, ale również rozmaite inne związki niezbędne do prawidłowej pracy organizmu.

KrewKrew pozostaje jedyną tkanką łączną organizmu, która ma formę płynną. Podczas analizy laboratoryjnej krew przygotowuje się w wirówce, gdzie wyraźnie widać jej budowę. W tkance tej znajduje się przede wszystkim osocze, stanowiące miejsce, w którym zawieszone są komórki pełniące różne istotne role w organizmie. Komórki te to erytrocyty, zwane krwinkami czerwonymi, leukocyty oraz trombocyty.

Erytrocyty odpowiedzialne są za transport tlenu i dwutlenku węgla, ale zawierają w sobie również m.in. hemoglobinę, która umożliwia wypełniania im ich roli w organizmie. Leukocytykrwinkami białymi, których rola opiera się przede wszystkim na szybkim wydawaniu reakcji układu immunologicznego. Podniesiony poziom leukocytów w badaniu morfologicznym często wskazuje na rozwijający się stan zapalny i poważne choroby, w tym również białaczkę.

Trombocyty odpowiedzialne są za prawidłowy proces krzepnięcia krwi. Ich obniżony poziom często powoduje trudność w zatrzymywaniu krwotoków, a to z kolei wywołuje bezpośrednie zagrożenie dla ludzkiego życia.

Ciśnienie krwi – informacje

Pod pojęciem ciśnienia krwi zawiera się ciśnienie, które krew wywołuje poprzez napieranie na tętnice w organizmie. Z reguły ciśnienie to jest większe od ciśnienia wywieranego przez krew na ściany żył. Ciśnienie krwi dzieli się na dwie wartości – skurczowe oraz rozkurczowe. Z ciśnieniem skurczowym mamy do czynienia wówczas, gdy serce wykonuje skurcz mający na celu przeniesienie krwi z jego powierzchni do najbliższej aorty. Kiedy serce się rozkurcza, mowa o ciśnieniu rozkurczowym. Oczywistym jest, że obie te formy ciśnienia następują po sobie przy prawidłowej pracy serca.

Określanie ciśnienia krwi jest jednym z podstawowych badań, których celem jest stwierdzenie stanu zdrowia pacjenta. Oczywiście, trzeba mieć na uwadze, że ciśnienie może ulegać zmianom zarówno w różnych sytuacjach, jak również w ciągu doby (np. podczas snu czy silnej aktywności) czy w ciągu całego życia. Lekarze zazwyczaj posiadają normy, jakie powinno przyjmować ciśnienie krwi; tabela dotycząca tych norm zawiera oddzielne wartości dla osób dorosłych, dzieci do 8 roku życia, noworodków w pierwszym miesiącu życia oraz płodów w okresie ciąży. W tym ostatnim przypadku ciśnienie może być mierzone już od ukończenia pierwszego miesiąca ciąży, jako że to wówczas zaczyna się praca serca płodu.

Prawidłowe ciśnienie krwi i jego zaburzenia

Badanie ciśnienia krwiCiśnienie krwi rośnie zazwyczaj wraz z wiekiem człowieka. U noworodków tuż po porodzie ma ono wartości graniczone, które wynoszą od 65 do 95 mm Hg dla ciśnienia skurczowego i od 30 do 60 mm Hg dla ciśnienia rozkurczowego. Noworodki w pierwszym miesiącu życia zazwyczaj mają sporą różnicę między ciśnieniem skurczowym, które przekracza 100 mm Hg, a rozkurczowym, które rzadko sięga 60 mm Hg.

U dzieci wartości te się normalizują i są jedynie o ok. 5-10 jednostek mniejsze niż u nastolatków czy zdrowych osób dorosłych. Normy ciśnienia krwi dla osób dorosłych wynoszą 120 mm Hg ciśnienia skurczowego oraz 80 mm Hg ciśnienia rozkurczowego. Oczywiście, jest to jedynie teoretyczna podstawa; normy często są zaburzone, co nie zawsze świadczy o chorobie. Istotne jest, aby nie były to różnice znaczne oraz, aby różnica między ciśnieniem skurczowym i rozkurczowym nie odbiegała bardzo od 40 jednostek.

Do zaburzenia ciśnienia krwi dochodzi wówczas, gdy wartości w stanie spoczynku są znacznie niższe albo znacznie wyższe. Niedociśnienie, czyli hipotonia, oznacza jest, gdy ciśnienie skurczowe spada poniżej 100 mm Hg u kobiet u 110 mm Hg u mężczyzn. Zasadniczo niedośnienie nie jest uznawane za chorobę, jeśli nie powoduje niebezpiecznych objawów, np. omdleń, zmęczenia, osłabienia. W wielu przypadkach występuje w formie pierwotnej i jest naturalne dla organizmu. Leczenie stosuje się jedynie w przypadku, gdy chory źle się czuje z niskim ciśnieniem. Podstawą leczenia są nie przyjmowane leki, a zmiana trybu życia, zwiększenie ilości ruchu oraz zmiana diety.

Przyczyny nadciśnienia i jego leczenie

Nadciśnienie krwi jest chorobą o wiele bardziej niebezpieczną. Pojawia się wówczas, gdy w spoczynku pomiar ciśnienia wskazuje na wartości powyżej 140/90 mm Hg. Nadciśnienie często występuje w sposób okresowy i nie sposób go stwierdzić inaczej niż poprzez regularnie badania ciśnienia krwi. Rozwijające się i nieleczone może prowadzić do zawału serca, udaru, zaburzeń pracy nerek czy problemów ze wzrokiem.

Najczęściej nadciśnienie krwi atakuje osoby po 50. roku życia, zwłaszcza jeśli w najbliższej rodzinie zdarzały się przypadki nadciśnienia. Ryzyko nadciśnienia wzrasta u osób otyłych, palących papierosy, prowadzących siedzący, mało aktywny tryb życia. Często nadciśnienie pojawia się w wyniku nerwicy i życia w ciągłym stresie.

W leczeniu nadciśnienia tak samo ważne jak przyjmowanie odpowiednich leków – zarówno na stałe, jak również okresowo, do momentu wyrównania ciśnienia, czy epizodycznie, w razie występowania skoku – jest odmienienie stylu życia. Przy leczeniu nadciśnienia zaleca się zrzucenie wagi, wprowadzenie regularnej aktywności fizycznej, zmiana sposobu odżywiania. Jeśli przy nadciśnieniu występują dodatkowe choroby, np. częsty wysoki cholesterol, należy również przeciw nim działać.